88
Uğur Özsarsılmaz'ın amcasının Sonbahar B. M. isimli Tirhandil teknesiyle Aralık 1975'te Gökova körfezi'nde balıkçılık yaptık. Sandal, küçük balıkçıların ekmek teknesi. Motorsuz fazla açılamazlar. Bu nedenle balıkların çok olduğu yerlere gidemezler. Bodrum'da 1970li yıllarda küçük balıkçıların bu tür sandalları vardı, 1975.
Peki neden Bodrum'daki balıkçılar bu güzel örgütlenme modeline yalnızca siyasî olarak bakıyorlardı? Bir gün küçük balıkçı kooperatifi başkanını ziyarete gittim ve onunla kooperatifin problemlerini konuştuk. Kooperatifin esasen pazarlama problemi vardı. O yörede balık dükkânı sahibi olan Mustafa Kayserili, gerçek soyadı farklı ama balıkçılar Kayserililer ticareti sevdikleri için ona bu ismi vermişlerdi, balıkçılara daha yüksek fiyatlar vererek kooperatifi batır- mıştı. Komünist lakaplı İbrahim başkan ise ortaklarına balıklarını kooperatife vermelerini, Mustafa'nın geçici olarak balık fiyatlarını yükselttiğini anlatmaya çalışmış. Ancak ortaklar balıklarını yeniden Mustafa'ya satmaya devam etmişler. Kooperatife sadece en kalitesiz ve bayat balıklar kalmış. Bunları Et ve Balık Kurumu da kabul etmemiş. Bir süre sonra Mustafa Kayserili düşük fiyatlar vermeye başlamış ve balıkçılar da pişman olmuşlar. Kooperatif bu olay nedeniyle iki kez iflas etmiş. Ben İbrahim'e, "Bu durum dünyada klasik bir balık pazarlama problemi. Balık çabuk bozuluyor, eğer pazarlar uzak ise, İzmir gibi, mecburen Et ve Balik Kurumu'na verilmelidir. Fakat balığı dondurursan fiyatı da düşük oluyor; çünkü dondurulmuş balıklar genellikle Marmara ve Karadeniz'den geliyor ve kimse kaç ay depoda kaldığını ve taze olup olmadığını bilmiyor ve zaten balığım yüzde 50'den fazlası o zamanlar tavuk yemi imalatında kullanılıyordu. Bodrumlular turizmdeki artışla taze deniz balığınin değerini çok iyi biliyordu. Fiyatlar birden arttı. Bir balık pazarlama kooperatifi tavsiye etmiyorum. Çok zor, boşver," dedim. Tratalar küçük balıkçılardan 90 kat daha çok balık tutuyor ve sadece Gökova Körfezi'nde değil, İzmir, Bodrum, Mersin ve Beyrut'ta da (denizde kaçak olarak Lübnanlılarla anlaşıyorlar), tüm Akdeniz ve Karadeniz'de balıkçılık yapıyorlar ve büyük pazarlara ulaşmak için kamyon kiralıyorlar. Balıkçılıkta kullanılan yöntem ve ölçeğin büyük olmasından dolayı trataların balıklara ve yumurtalarına da zararları vardı. Bu zararı gören Bodrum'daki küçük balıkçılar resmi yerlere başvurup trataları uzaklaştırmak için şikâyette bulundular. Sonuç olarak bu zarar görüldü ve trataların
