Alıstağı Bavrıma

Vikikaynak sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla

Alıstağı Bavrıma (Kazakça: Алыстағы бауырыма ) şiiri Türkiye için yazılmış bir şiirdir. Alıs; uzak, bavır ; kardaş, kardeş manasında olup Uzaktaki Kardaşıma anlamını verir. Bu şiir, Türkiye'nin Kurtuluş Savaşına atfen, büyük şair Mağcan Cumabay tarafından Kazakistan'da 1918-1919 kışında yazılmıştır[1].


Türkçe Kazakça latin Kazakça Kiril
Uzaktaki Kardaşıma

Uzakta ağır azap çeken kardeşim

Solmuş laleler gibi kuruyan kardeşim

Etrafını sarmış düşman ortasında

Göl gibi gözyaşı döken kardeşim


Önünü ağır kaygı örtmüş kardeşim

Ömrünce yaddan cefa görmüş kardeşim

Hor bakan, yüreği taş, kötü düşman

Diri diri derini soymuş kardeşim


Ey Pirim! Değil miydi Altın Altay

Anamız bizim? Bizlerse birer tay

Bağrında yürümedik mi serazat

Yüzümüz değil miydi ışık saçan ay?


Alaca altın aşık atışmadık mı?

Tepişip bir döşekte yatışmadık mı?

Anamız olan Altayın ak sütünden

Beraber emip, beraber tadışmadık mı?


Akmadı mı bizim için dupduru bulak

Şarıldayıp, gürül-gürül dağdan inerek

Hazırdı uçan kuş, kopan yel gibi

Dilesek bir bir atlar, tıpkı Burak


Altay’ın altın günü nazlanarak

Gelende sen pars gibi bir er olarak

Akdeniz, Karadeniz ötelerine

Kardeşim, gittin beni bırakarak


Ben kaldım yavru balaban, kanat açamam

Uçsam diye davransam bir türlü uçamam

Yön bulduran, yol gösteren can kalmadı

Yavuz düşman koyar mı şimdi beni vurmadan


Kurşunlar genç yüreğime saplandı

Günahsız temiz kanım su gibi aktı

Kansız kalıp kuruyup bayıldım

Karanlık hapse sıkıca kapattı


Görmüyorum gece gezdiğimiz ovayı

Gündüz güneşi, gece gümüş nurlu ayı

Nazlı nazlı ipek kundaklara sarmalayıp

Bizi büyüten altın anam Altay’ı


Ey Pirim! Ayrıldık mı ulu bütünden?

Dağılıp yılmayan yağan oklardan

Türk’ün pars gibi yüreği varken

Korka kul mu olduk düşmandan sinen


Kudrete hamle eden Türk’ün canı

Gerçekten hasta mı, bitti mi hali?

Ateşi söndü mü yürekteki, kurudu mu

Kaynayan damarındaki atalar kanı


Kardeşim sen o yanda, ben bu yanda

Kaygıdan kan yutuyoruz, bizim adımıza

Layık mı kul olup durmak? Gel gidelim

Altay’a, ata mirası altın tahta[2]

Alıstağı Bavrıma

Alısta avır azap şekken bavırım

Kuargan beyşeşektey kepken bavırım

Kamağan kalın javıdın ortasında

Köl kılıp közdin jasın tökken bavırım


Aldındı avır kaygı japkan bavırım

Ömirinşe japa şekken jattan bavırım

Tüksigen, jüregi tas javız jandar

Tiridey terin tonap jatkan bavırım


Yaprımay, emes pe edi Altın Altay

Anamız bizdi tapkan, asav tayday

Bavırında jürmep pe edik salıp oynak

Jüzimiz emes pe edi jarkın ayday


Alalı altın saka atıspap pa ek?

Tepisip bir tösekte jatıspap pa ek?

Altayday anamızdın ak sütünen

Birge emip, birge demin tatıspap pa ek?


Turmap pa ek bizdin üşin möldir bulak

Sıldırap, sılk-sılk külip tavdan kulap

Dayar bop uşgan kusday sokkan kuyın

Tilesek bir bir tulpar beyne pırak


Altaydın altın küni erkeletip

Kelgende jolbarıs bop, jana er jetip

Akteniz, Karateniz ar jagına

Bavırım, meni tastap, kaldın ketip


Men kaldım jas balapan kanat kakpay

Uşam dep umtılsam da damıl tappay

Jön silter, jol körseter jan bolmadı

Javız javu koysın ba endi meni atpay


Korgasın jas jürekke ogı battı

Kinesiz taza kanım suday aktı

Kansırap, clim kurıp, esten tandım

Karangı abaktıga berik japtı


Körmeymin keşe jürgen kırsaydı da

Kündiz kün, tünde kümis nurlu aydı da

Arpaktap, şın jipektey arayga orap

Ösirgen altın anam Altaydı da


Yapırmay, ayrıldık pa kalın toptan

Şabılıp kaytpaytugın javgan oktan

Türiktin jolbarıstay jüreginen

Şınımen korkak kul bop jaudan bukkan


Şark urıp erikke umtılgan Türik janı

Şınımen avırdı ma, bitip halı

Ot sönip jürektegi, kurgadı ma

Kaynagan tamırdagı ata kanı


Bavırım, sen o jakta, men bu jakta

Kaygıdan kan jutamız. Bizdin atka

Layık pa kul bop turu? Kel, ketelik

Altayga, ata miras altın takka[3][4]

Алыстағы бауырыма

Алыста ауыр азап шеккен бауырым,

Қуарған бәйшешектей кепкен бауырым,

Қамаған қалың жаудың ортасында

Көл қылып көздің жасын төккен бауырым.


Алдыңда ауыр қайғы жатқан бауырым,

Өмірі жапа шеккен жаттан бауырым.

Түксиген жүрегі тас жауыз жандар,

Тірідей терің тонап жатқан бауырым.


Апырмай, емес пе еді алтын Алтай -

Анамыз бізді тапқан асау тайдай!

Бауырында жүрмеп пе едік салып ойнақ,

Жүзіміз емес пе еді жарқын айдай!


Алалы алтын сақа атыспап па ек,

Тебісіп бір төсекте жатыспап па ек.

Алтайдай анамыздың ақ сүтінен

Бірге еміп, бірге дәмін татыспап па ек.


Тұрмап па еді, біз үшін мөлдір бұлақ

Сылдырап, сылқ-сылқ күліп, таудан құлап.

Даяр боп ұшқан құстай соққан құйын,

Тілеген бір-бір тұлпар бейне пырақ!


Алтайдың алтын Күні еркелетіп,

Келгенде жолбарыс боп, жаңа ержетіп,

Ақ теңіз, Қара теңіз ар жағына,

Бауырым, мені тастап қалдың кетіп.


Мен қалдым - жас балапан қанат қақпай,

Ұшам деп ұмтылсам да дамыл таппай.

Жөн сілтер, жол көрсетер жан болмады,

Жауыз жау қойсын ба енді мені атпай.


Қорғасын жас жүрекке оғы батты,

Күнәсіз таза қаным судай ақты.

Қансырап, әлім құрып естен тандым,

Қараңғы абақтыға берік жапты.


Көрмеймін кеше жүрген қыр-сайды да,

Күндіз - Күн, түнде - күміс нұрлы Айды да.

Ардақтап, шын жібектей арайға орап

Өсірген алтын анам - Алтайды да.


Апырм-ай, айрылдық па қалың топтан,

Шабылып қайтпайтұғын жауған оқтан.

Түріктің жолбарыстай жүрегінен

Шынымен қорқақ құл боп жаудан бұққан.


Шарқ ұрып, ерікке ұмтылған Түрік жаны,

Шынымен ауырды ма бітіп халі?!

От сөніп жүректегі, құрғады ма

Қайнаған тамырдағы ата қаны?!


Бауырым, сен о жақта, мен бұ жақта,

Қайғыдан қан жұтамыз.

Біздің атқа Лайық па құл боп тұру?

Кел, кетелік Алтайға, ата мирас, алтын таққа![5]

Açıklamalar[değiştir]

  • Burada Bavrım (bağrım): kardeşim sözünden maksat Türkiye'de yaşayan Türk halkıdır ki altıncı kıtadan da anlaşılmaktadır.
  • Kuzeyden Rusların, doğudan Çinlilerin, batıdan İtilaf Devletleri ve güneyden İtilaf Devletlerinin maşası olan Araplar, Kürtler ve Farslar (İranlılar) , Türklere karşı büyük bir savaş başlatmıştı. Bütün Türk yurtlarını düşünen şair en çok sevdiği Türk yurdu Türkiye için bu şiiri yazma gereği duymuştur. Türkiye o yıllarda ölüm-kalım mücadelesi vermekteydi.

Dış bağlantılar[değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir]

  • Türkistan: Kazak Edebiyatının kurucusu şair Magcan Cumabay'ın Kazak Türkçesinde bir şiiri.
  1. http://abdulvahapkara.com/arastirma-konulari/tuerkiye-cumhuriyeti-tarihi/170-milli-mucadele-turkistanlilar.html
  2. Türkçesi http://www.onaltiyildiz.com/haber.php?haber_id=2015
  3. Latin harfleriyle https://askincakir.wordpress.com/tag/alista-avir-azap-sekken-bavrim/
  4. http://feyzullahbudak.com/wp-content/uploads/ALISTAGI-BAVIRIMA-MA%C4%9EJAN%C4%9EA-JAVAP.pdf
  5. http://old.abai.kz/node/18806