Kadının Kırsal Alanda Sosyo-Kültürel Konumu
Ülkemizde çoğunlukla geçerli olan örf ve adetler gereğince, toplumsal faaliyetler, cinsiyete bağlı işbölümüne göre düzenlenmekte ve kadının yeri, "özel alan" olan ev olarak görülmektedir. Kadının görevi bu “özel alan"da eş ve analık görevlerini yerine getirmek olarak tanımlanmaktadır (Akbay, 1998). Özellikle kırsal alanda hakim olan geleneksel yapıda, erkek egemenliği ön plana çıkmakta ve bu durum, kadının üretim faaliyetleri sonucu ortaya çıkan pay üzerinde etkili olmaktadır. Ekonomik yaşama ücretsiz aile işçisi olarak katılan kadın, emeğinin karşılığı olan geliri elde edeme- mesinden kaynaklı olarak, toplumsal ilişkiler sistemi içerisinde hak ettiği yeri alamamaktadır (Kulak, 2011).
Eğitim
Eğitim, kadınların istihdama, sosyal hayata, karar alma süreçlerine katılımlarının yanı sıra, hizmetlere erişimlerini de kolaylaştırmaktadır. Kırsal alanda eğitim hizmetlerine erişememe, kadınların, sosyal güvenlikle, fakirlikle, bakıma muhtaçlıkla, engellilikle, soyutlanmayla ilgili sorunları artırmaktadır (Tufan, Tarihsiz). Türkiye'de, kırsal alanda yaşayan 65 yaş ve üzeri yaştaki erkek ve kadın nüfusun eğitim durumu arasında erkeklerin lehine önemli farklılıklar bulunmaktadır. Okuma yazma bilmeyen, 65 yaş ve üzeri kadın nüfusunun sayısı 451.505 iken, erkeklerde bu sayı 125.567'dir. İlkokul mezunu olan kadın sayısı 258.173 iken, bu sayı erkeklerde 465.668'dir. Yüksekokul veya fakülte mezunu kadınların sayısı 2.302 kişi, erkekler de ise bu sayı 10.764 olarak görülmektedir¹.
Üretime Katılım
Kırsal alanda kadınlar, üretim sürecinde tüm girdilerin birbiriyle etkileşimi yoluyla, aile tüketimi ve piyasa ekonomisi için ürün elde ederek tarımsal sistemin sürdürülmesini ve ailenin ekonomik refahının geliştirilmesini sağlamaktadır (Hablemitoğlu, 1998: 32-35). Kırsal kesimde kadınlar, bitkisel ve hayvansal üretimde ve tarım dışı gelir getirici faaliyetlerde aktif olarak rol oynamaktadırlar.
Kırsal alanda ev ve işyerinin kesin çizgilerle birbirinden ayrılamaması "ev işi” tanımlamasını karmaşık hale getirmiştir. Dünyanın birçok yerinde aile tarafından ekilen endüstriyel bitkilerin hasadı "ev işi” olarak tanımlanmış ve kadınların üretimdeki konumu "ücretsiz aile işçiliği” olmuştur. Türkiye ücretsiz aile işçiliğini ekonomik faaliyet olarak kabul eden ülkeler arasında yer almasına rağmen, birçok işi bu sınırlandırmanın dışında tutmaktadır (Sirman, 1991).
1 TÜİK, Veritabanlan, Ulusal Eğitim İstatistikleri Veritabanı.
http://tuikapp.tuik.gov.tr/adnksdagi tapp/adnks.zul?kod=2 (Son Erişim Tarihi: 03.02.2014)
35
