ÖMER (634-644)
Ömer, Ebubekirin Suriye ve Mezopotamyada başladığı istilâları devam ettirdi. Suriye Ordusu Kumandanı Ebuubeyde Şam, Humus, Balebek, Halep ve Antakyayı zaptettikten sora Kudüsü muhasara etti. Kudüs Patriki "Sofranyüs" bizzat Ömerin kendisile müzakere etmek şartile şehrin teslim olunacağını bildirdi. Ömer, Medineden Kudüs pişgâhına geldi. Kan dökmeden şehre girdi (638), Hıristiyanları dinlerinde serbest bıraktı. Kiliselerine tecavüz etmedi. Süleyman mabedinin yerinde kendi adını verdiği camiyi yaptırdı (Camii Ömer: Renkli Res. 2). Ondan sora tekrar Medineye döndü.
İRAN SEFERİ İranın Sasanî Hükümdarı Yezdicert Arapları Mezopotamyadan çıkarmak üzere oraya bir ordu gönderdi. Arap Ordusu kumandanı Saad İbni Ebivakkas İran ordusu ile Kadisiye (Bugünkü Kûfenin garbinde) civarında karşılaştı. Verilen muharebede İranlılar mağlûp oldu (635).
Araplar, Irakı kâmilen istilâ ederek İran içerilerine girmeğe başladılar. Yezdicert son mukavemetini Nihavent şehrinde göstermek istedi. Verilen muharebede (642) İranlıların inhizamı büyük oldu.
Yezdicert Türkler nezdine kaçtı. Ve Mervde onlara iltica etti. Bu suretle İranda Sasanî Devletine nihayet verilmiş ve Araplar Türkeline kadar şarkta ilerlemiş oldular.
Araplar, şimalde Kafkaslara doğru da ilerlediler. Fakat bu istikamette Türklerden Hazarların mukavemeti karşısında durmıya mecbur oldular.
MISIRIN ZAPTI Ömer, Amr İbnülası 4000 kişi ile Mısırın zaptına memur etti. Mısır, Roma Şark İmparatorluğunun bir eyaleti idi. Hiç mukavemet görülmeden Mısıra girildi. Bizans askerlerile yerli ahali tarafından işgal olunan Menfis şehrini kuşattılar. Yerli ahaliyi dinlerinde serbest bırakmak ve yalnız vergi almak vaitleri ile kazanarak şehri aldılar. Amir, Fustat adlı yeni bir şehir kurdu ve hükûmet merkezi yaptı. Ondan sora sahilde İskenderiyeyi zaptettiler. Bu suretle bütün Mısır fethedilmiş oldu (641).
Bundan sora Amr İbnülas, Bingaziye kadar Afrika Şimalindeki Berberler ülkesini istilâ etti. Fakat, Berberlere hâkim olmak, İranın Sasanilerini Suriye ve Mısırın Rumlarını mağ-
