ISLAM TARIHIi 85
Kabe, mikap yani tavlazar1 seklinde dernektir. Filhakika; kabe zar seklinde, insan boyunda drt duvardan ibaretti; du- varlar hare¢siz, adi tastan yapilmisti. Binanin c¢atisi da yoktu; dért késesinde d6rt tas vardi; bunlarin en meshuru Haceri- esvet denilen bir Karatasti. Kabe cok eskidir. Ne vakit ve kimler tarafindan yapildig bilinmiyor. Arap an’anesi kibenin insasim [brahim Peygambere atfetmektedir.
Bu mukaddes karatas an’anesi aynen Friklerde de vard1. Friklerin mukaddes sayarak ihtiram ve ibadet ettikleri Kara- tas bugiinkii Afyon Karahisar simalinde kadim /Pessiniis sehrinde bulunuyordu. Bunun kutsiyeti an’anesi bu sehrin Romalilar tarafindan zaptina kadar devam etmisti. Demek ki Kabenin bir k6sesindeki Karatasin kutsiyet alma- sindan, ziyaret ve tavaf edilmesinden cok evel Friklerde karatasin mabet ve ziyaretgah esas olmasi Adeti teessiis eylemis bulunuyordu. Kéabe bidayette mahalli bir mabet iken Mekke ahalisi burasini bir milli mabet derecesine yiikselt- mislerdi. Mekkeliler Araplar1 kendi mabetlerine celbedebilmek icin Arap Yarimadasinin muhtelif yerlerinde mabut tanilan 360 putu Kabede yerlestirmislerdi. Kabenin kutsiyetini ya- hudi an’anelerine de raptetmislerdi. Bu uydurmalara giére [b- rahim, karis1 Hacer ile oflu /smatli buraya getirmisti; Zemzem de onlar icin fiskirmisti; [brahim, o&lu Ismail ile birlikte Kabeyi bina etmislerdi. Cebraii kendilerine o zaman beyaz ve miicella clan Haceriesvedi getirmisti; bu tas soradan giinah- karlarin ellerini siirmelerinden dolay1 kararmuist. Bunlarin hepsi, bittabi, soradan uydurulmus masallardir.
Kureysliler Kabenin teskilatina da ehemmiyet vermis- lerdi; ayri ayri dini vazifeler ihdas etmislerdi; Kabe kapi- cilig1 ve hacilara su temin etmek ve fakir hacilara mec- canen yemek tevzi eylemek gibi Araplari celbedecek is- leri g6rmeSe mahsus birtakim memuriyetler ihdas_ edil- misti. Bu itina neticesinde Kabe biitiin Arabistanin dini ve milli bir merkezi oldu. Bundan baska Mekkede bir panayir tesis edildi. Ticaret Kureysliler elinde. oldugun- dan bu panayirdan cok istifade ederlerdi. Panayirda siir ve hitabet miisabakalar1 agmak suretile de Mekke ve ha- valisinin ehemmiryeti biiyiitiilmitistii. Ticaretlerinin inkisafi ve Kabeyi ziyaret etmek tizere hacilarin gelmesi icin emniyet ve asayisin temini lAzim oldugundan Mekkenin etrafinda
