Güneş TOLON
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi İktisat Bölümü
Lisans Öğrencisi
ÖZET
Osmanlı İmparatorluğu’nun, 18. yüzyılda İngiltere’de başlayan Sanayi Devrimi’nin ardından diğer ulusların gerisinde kalarak 1922 yılında saltanatın kaldırılmasıyla yıkılmasını takiben 1923 senesinde cumhuriyet kuruldu. Türkiye Cumhuriyetinin teşekkülünden önce İzmir İktisat Kongresi’nin de düzenlenmesi ile yeni rejim, iktisada ve sanayiye verdiği önemi gösterdi. Atatürk tarafından bizzat kurulan fabrikalarla ekonomik ve sınai kalkınma öncelendi. Tek parti döneminin bitmesinin ardından özel sektör desteklendi, Bursa önde gelen sanayi şehirlerinden biri haline geldi. 1948 Türkiye İktisat Kongresi’nin ardından çalışmalar ivme kazandı. Bu kongrenin iştirakçilerinden birisi olan 1912 doğumlu Kamil Tolon, ilk eşi Müeyyet Tolon’un Gökdere Caddesi’nde bulunan konağının bodrumunda ilk üretimlerini ve icatlarını gerçekleştirdi. Hukuk öğrenimi görmüş olan Tolon’un sanayileşmeye olan inancı ve azmi hiç sönmedi. Türkiye’nin ilk çamaşır ve bulaşık makineleri, biçer döverleri ve elektrik motorları, Bursa Soğanlıköy’deki sonradan büyütülen fabrikada üretildi. 1953 tarihinde makinelerin ihtira beratları Ekonomi ve Ticaret Bakanlığı tarafından tescil edildi. Tolon ayrıca Fahri Batıca ile beraber çalışırken demir testere makinesi, 40 plaklık müzikçalar ve askerdeyken mayın dedektörü icat etti. 1966 yılında arkadaşları ile beraber bugün Borsa İstanbul’da işlem gören Bursa Çimento’yu kurdu, BTSO başkanlığı ve Adalet Partisi Bursa İl Başkanlığı yaptı. İtalya’dan vatandaşlık teklifi almasına rağmen ülkesine katkıda bulunmayı seçen Tolon, Bursa’nın ilk organize sanayi bölgesinin oluşumuna da katkıda bulundu. 66 yıllık yaşamında Bursa’nın kalkınmasına öncelik verdi, yüzlerce kişiye istihdam olanağı sağladı. Bugün ismi hâlâ bir bilim ve sanat merkezinde yaşatılmakta olup Bursa sanayisinin sürekliliğine sağladığı katkılarla ve başarılarıyla anılmaktadır.
Anahtar kelimeler: Sanayi, kalkınma, iktisat, makine, elektrik motoru, ticaret, icat
