64
teknolojik gelişmeler gibi unsurların sonucu olarak görmektedirler [Cotterelli, 1980].
Verimli topraklarda yerleşmiş bir tarım topluluğu olan Harappa uygarlığında Mezopotamya'nın tersine sulama kanalları sistemine ve saban gibi tarım aletlerine rastlanmaz [Ramachandran, 1999].
M.Ö. 2500-1800'ler arasında varlığını sürdürmüş olan bu uygarlık, iki önemli kenti ile, ikiz başkentler Mohenjo-daro ve Harappa ile tanımlanır. Kuzeyde Penjap'taki İndüs havzasında Harappa ve İndüs'ten 563 km güneyde Sind 'de Mohenjo-daro yer alır. Kentsel olarak gelişmiş özellikler gösteren bu iki kent, planda, büyüklükte ve nüfusta birbirine benzerlik göstermektedir. Diğer kentlerinde, bölgesel merkez ve daha küçük olmaları gibi nedenlerle aynı gelişmişlik seviyesi görülmez. Uygarlığın üçüncü büyük kenti ise, Kambay körfezinde yer alan ve ana liman olarak kullanılan Lothal kentidir [Ramachandran, 1999].
Mohenja-daro ve Harappa kentleri
Her iki kent de; 366 m / 244 m genişliğinde bloklar oluşturan kuzey-güney ve doğu-batı yönünde uzanan geniş ve düz caddelerden oluşan ızgara biçiminde bir plana sahiptir. Bu bloklar; her biri özel grup (çömlekçiler, tuğlacılar, metal işçileri, dokumacılar ve çalışan insanlar) tarafından ikamet edilen bölgeleri oluşturur. Örneğin çalışanlar bölgesi; tahıl ambarı ve değirmen işlerinin yakınında; birbirinin aynı 2 odalı mesken sıralarını içerir (Şekil 3.19).
Söz konusu kentlerde; elit sınıfı diğer sınıflardan ayıran, sağır dış cephesi sadece dışa bağlantıyı sağlayan kapılarla bozulan, avlulu evlerin birçoğu çok katlı olup, su kuyusu ve karmaşık drenaj sistemine sahiptir. Çağdaşlarında bu tür bir sağlığa uygunluk anlayışı (karmaşık yeraltı drenaj sistemi ve atık su toplama kuyuları) bulunmamaktadır [Ramachandran, 1999].
