56
3.6.1. Hippodamos öncesinde ızgara plan uygulamaları
Izgara planlamanın Hippodamos'tan önceki dönemde yer alan uygulamaları, Izgara planı kullanan uygarlıklar temelinde ele alınacaktır. Bu doğrultuda, Mısır, İndüs, Urartu, Tabal ve koloni yerleşmelerindeki ızgara planlı şehirler örneklenecektir.
Mısır Uygarlığında ızgara plan uygulaması
Heredot tarafından nehrin bir armağanı olarak nitelenen ve güneşin yarattığı bir uygarlık olarak tanımlanan Mısır'da, Neolitik dönemdeki toplumsal yaşam, Merimde, Hierankopolis (Kom el-Ahmar) ve Nakada gibi yerleşmelerde başlamıştı. Bu yerleşimler, kent olarak tanımlanamasalar da; merkezi otoritenin temsilcisince yönetilen ve duvarlarla çevrilen daha sonraki kentsel yerleşmelerin embriyosunu oluştururlar [Atlaslı Büyük Uygarlıklar Ansiklopedisi, 1986, Badawy, 1966].
Yazının bulunmasıyla ve siyasal başkent Memfis'in kurulmasıyla birlikte başlayan Erken Hanedanlar döneminden itibaren, gücün giderek merkezi otoriteye bağlanması süreci de başlamıştır. Eski Krallığın 4. ve 5. hanedanlıkları döneminde güneş dini ortaya çıkmıştır. Güneşin sembolü olarak görülen gerçek piramitler de Mısır mimarisinin ana unsurunu oluşturmaya başlamıştır [Atlaslı Büyük Uygarlıklar Ansiklopedisi, 1986].
Mısır coğrafyasında, krallık öncesi paletlere kazılmış planlar, kare kaleler veya surlarla çevrili, dik açılı düzendeki caddeler boyunca sıralanmış bina bloklarını içeren kentleri gösterir. Politik kent varlığı anlayışı, bir erken hiyeroglifteki dik açılı sistemdeki caddeleri veya birbirini dik kesen iki arteri çevreleyen dairesel surlu kentle teyit edilmektedir (Şekil 3.14). Ayrıca, M.Ö. 10 Krallık dönemi krallarından Wahkare, oğluna (Merikare) Deltada, tahta sadık 10 000 koloniciyi barındıracak yeni kentler kurmayı öğüt veriyor. 'Yeni
