52
3.5. Kent Planlamasında Izgara Planın Ortaya Çıkışı
Kentlerin ortaya çıktığı kabul edilen tarihlerden itibaren, planlanmak suretiyle düzenli olarak kurulan kentlerin biçimlenişinde az çok dik açı ve düzenin varolduğu görülmektedir.
Gücün düzenlediği kentlerin şemaları da genellikle geometriye bağlı, düzenleyen, kontrol eden, baskı altına alan şemalar olmuştur. Kentin biçimlenişinde bir düzen kurma eğilimi her zaman diliminde varolmuş, kurallı bir yerleşim uygulamıştır.
Toplumun belli bir gelişiminden sonra; arazi bireylere verilmeden önce belirli bir düşünceye göre bir otorite tarafından bölünmüştür [Akarca, 1987]. Düzeni yansıtan plan çeşitlerinden ızgara planlama da; toplumun hiyerarşik yapısını, kentin ekonomik önceliklerini ve kentin yani gücün, “devlet” in düşünsel yaklaşımını yansıtarak oldukça geniş uygulama alanı bulmuştur.
Kentlerin ilk ortaya çıktığı kabul edilen Mezopotamya, Mısır ve İndüs Vadisinde düzenli kent planlarına erken tarihlerde rastlanmaktadır. Kostof (1991), Mezopotomya ve İran için düzenli kent eğiliminin M.Ö 9. yüzyılda başladığını ancak Babil'de Hammurabi'ye dayandığını, erken ızgara planın ise Asur fethinden (M.Ö 915-M.Ö.732) sonraya tarihlendiğini belirtmiştir.
3.6. Kentlerde Izgara Planın Uygulanması
İlkçağ boyunca, kentlerde ızgara plan uygulaması, üç aşamada ele alınacaktır. Öncelikle, kentlerin ortaya çıkışından itibaren Hippodamos'a kadar olan zaman diliminde uygulanmış ızgara plan örnekleri incelenecektir. Daha sonra Hippodamos tarafından ve Hippodamos ile aynı dönemde gerçekleştirilen ızgara planlı kentlere ve en son olarak, Hippodamos sonrasında yapılan uygulamalara bakılacaktır.
