38
Kentlerin tarih içindeki gelişim sürecinde, ekonomik öncelikler, bir kentin kurulduğu bölgeyi belirlemiş, gerçekleştirdiği ticari faaliyetler varlığının devamlılığında etkin rol oynamıştır.
3.4.4. Kent biçimlerinin örneklenmesi
Bulundukları coğrafya ve ona bağlı olarak gelişen ekonomik ile toplumsal ve düşünsel süreçlerle oluşan kent biçimleri; genel anlamda düzenli ve düzensiz olarak gruplanabilir.
Bu sınıflama içinde, ilk olarak düzensiz kentler ele alınacak ve bu şekilde biçimlenmiş kentler örneklenecektir. Düzensiz kentler; üzerinde yaşayan topluluğun istekleri ve faaliyetleriyle doğal büyümeyle organik bir şekilde gelişerek oluşmuştur. Eklenerek sınırlarına kavuşan yerleşimler, en büyük yerleşme alanını en kısa çevirme çizgisi içinde elde edebilmek için düz topraklar üzerinde az çok oval ya da yuvarlak sınırlar oluşturmuştur [Naumann, 1998]. İçiçe geçmiş, karışık kümeler halinde arazide yer alan evler ve arazinin iniş ve çıkışına uyan sokaklar kenti biçimlendirmiştir [Akarca, 1987].
Yapılmış olan arkeolojik çalışmaların ışığında ortaya çıkan ilk kentler, benzer coğrafi ve iklim özellikleri gösteren alanlarda farklı biçimlerde gelişmeler göstermiştir. Bu kentlerin bazıları düzensiz, organik bir yerleşime sahipken, bazıları belli bir düzene göre kurulmuşlardır.
Kentlerin kuruldukları dönem ve bölgeye göre düzenlenen ve Çizelge 3.3' de yer alan tabloda (kent Şemalarını içeren kapsamlı tablo EK-1'de sunulmuştur) belirtilen kentlere ait bazı kent biçimleri, ilk ortaya çıkışlarından itibaren tarihsel dönemlere göre ana hatlarıyla örneklenmiştir. Ayrıca, düzensiz planlı kentlerin coğrafi olarak dağılımı Harita 3.1'de gösterilmiştir.
