İçeriğe atla

Sayfa:İlkçağ kentlerinde kullanılan grid planlamanın toplumsal, düşünsel ve ekonomik yönlerinin değerlendirilmesi için bir çalışma örneği.pdf/50

Vikikaynak, özgür kütüphane
Bu sayfa istinsah edilmiş

34

içinde bir ilk örneği bulunmakta olup; kentler, yaradılışın başladığı merkezde yer almakta ve tanrıların oradan yeryüzüne indikleri "tanrıların kapısı" olmaktadır [Bumin, 1990]. Sümer'in zigguratı üzerinde yer alan tapınakta tanrıların yeryüzüne inmeleri için merdiven olması da bu duruma örneklenebilir [Childe, 1996].

Benevolo (1995) ilk kentlerle birlikte, kentin tanrısal olarak algılanmasına İlişkin Sümerlerin kenti göksel olayın yeryüzüne (Eridu) yansıması olarak gördüklerini belirtmiş, kent ve köy arasındaki, dünyayı iki farklı parçaya bölen sınır çizgisinin, düşünsel ve kurumsal yapılanma kadar fiziksel ortamı da şekillendiren önemli bir unsur olduğunu vurgulamıştır. Topluluğun dinsel inanci, meydana getirdiği mekânı tanımlamakta aracı olmuş ve mekân dinsel inancın hizmetinde kullanılmıştır.

Catanese (1988), kent krallıklarının gelişmesi ile kent planlamasının başladığını, Sümer savaşçı krallarının, kale, çevre toprakların tarım ürünleri, bronz çağın tipik az işlenmiş ürün ve zanaat eserleri için pazaryeri olan kenti, bir plan dahilinde inşa ettiğini belirtmektedir.

Georges Duby'nin "Kenti devlet yaratmakta, devlet temellerini kent üzerinde kurmakta" diye tanımladığı iktidarların varlık kazanacağı anıtsal merkezler ve dinsel sembolizm kent biçimlenişinde öncül hal almıştır [Bumin, 1990].

Siyasi yetke; tanrısal düşünüş ve devamındaki ideolojik gelişim ve değişim, kenti biçimlendiren temel nedenlerden biri olmuştur. Romalıların kenti de idari güç ve varlığın sembolü olarak inşa edilmiştir.

Klasik dönemde kurulan kentlerde, daha önceki örneklerin önceden planlanmamış dolambaçlı cadde ve sokaklarına tezat düzenli cadde biçiminin kullanıldığı, merkezin genellikle dinsel, idari ve ticari binalarla vurgulandığını belirten Catanese ve Synder (1988)'a göre, güç aslında klasik kentin çekirdeğinde yatmaktadır. Kalan alanlarda yer alan konutlar, kent biçimini