32
Kentin biçimlenişi, coğrafya ve topografya gibi fiziksel belirleyicilerin yanı sıral topluluğun, toplumsal, düşünsel ve ekonomik yapısıyla da çeşitlenmiştir. Bu nedenle, kent biçiminin arkasındaki nedenler bu sınıflamaya göre ele alınacaktır.
3.4.1. Kentin biçimlenişini belirleyen toplumsal nedenler
Bir yerleşimin varlığı için en temel koşulun, o yerleşimi oluşturan insanların yani toplumların varlığı olduğundan yola çıkarak, kentlerin biçimlenişinde toplum unsurunun oldukça etkili rol aldığını söylemek mümkündür. İnsanlar tarafından ve yine insanlar için inşa edilen kentlerin yerleştikleri coğrafya ve fiziksel özellikleri muhakkak ki insanlar tarafından alınan kararların sonucunda ortaya çıkmaktadır. Cansever (1996) bu durumu;
"Şehir; toplumsal hayata, insanlar arasındaki ilişkilere biçim veren, sosyal mesafelerin en aza indiği, bu ilişkilerin en büyük yoğunluk kazandığı yerdir. İnsanın hayatını düzenlemek üzere meydana getirdiği en büyük fiziki ürünü ve insan hayatını yönelten, çevreleyen yapıdır.
şeklinde tanımlar.
Bir takım dış koşulların baskısı ile birleşen toplulukların, ortak düşmana karşı savunma, az rastlanan su kaynaklarını ve çiftlik yerleşmeleri için elverişli yararlı toprakları birlikte kullanması ihtiyacı yerleşimin formunu etkilemiştir [Naumann, 1998].
Toplumun kentin biçimlenişindeki etkisi, yerleşimlerin ilk biçimlenişinde sosyal sınıflara göre farklılaşan yapılaşmalar şeklinde ortaya çıkmıştır. Kentsel devrimle birlikte toplumsal iş bölümünü yaşayan ve üretim işi yapmayan rahipleri, uzman zanaatkârları, memur ve yönetici sınıfı barındıran kent, bu iş bölümünü yansıtan tapınak, saray, anıtsal mezar ve atölyelerin öne çıktığı bir biçimlenme gösterir.
