İçeriğe atla

Sayfa:İlkçağ kentlerinde kullanılan grid planlamanın toplumsal, düşünsel ve ekonomik yönlerinin değerlendirilmesi için bir çalışma örneği.pdf/44

Vikikaynak, özgür kütüphane
Bu sayfa istinsah edilmiş

28

temsil eden sembolik dünyayı ve kent imgesini oluşturmada önemli rol oynamıştır [Mumford, 1961]. Köyün içinde yükselen, kalın duvarlı ve anıtsal olan kale, içinde saray, tapınak ve ambardan oluşan işlevleri barındırmaktadır. Kalenin çevresinde biçimlenen kent ise, kozmosun insan eliyle yapılmış bir örneğini teşkil etmektedir. Kenti saran dış duvar, kent ve kırsal alan arasında fiziksel bir sınır olarak içerdekiler ve dışarıdakiler arasındaki farkı vurgular. Böylece kentin bütün öğeleri ortaya çıkmıştır [Mumford, 1961].

Kendine yetebilen bir ekonomiye sahip, artı ürün üretebilen ve bu ürünü değerlendirmek için, yine bu üründen pay alan bir üst yönetici sınıfa sahip, yönetici sınıfın varlığını vurgulayan tapınak ve saray gibi yapılaşması ve göksel yaratıcının temsilcisi, bazen kendisi olduğu tanrısal iktidarı ile ilk kentler tarih sahnesindeki yerini almaya başlamıştır.

3.4. Kentin Biçimsel Oluşumu

İnsanın yerleşik düzene geçişinden itibaren yerleşmelerin biçimsel özellikleri, toplumun sosyal, ekonomik ve düşünsel değişim ve gelişimleriyle birlikte çevre ve doğa koşullarına göre ve genel olarak doğal bir evrim sonucu şekillenmiştir.

İnsan toplulukları, doğanın kendilerine sunduğu olanaklar dâhilinde, temel ihtiyaçlarını daha kolay karşılayabilecekleri fiziksel ortamı sunan yerlere yerleşmişlerdir.

Bu yerleşmeler, bulundukları çevrenin coğrafi konumu ve doğal yapısına. paralel olarak, varolan coğrafyanın etkisiyle değişen ekonomik ve teknolojik gelişmeler ile topluluğun sosyal ve siyasal yapısıyla şekillenmiştir.

Uygun coğrafi koşul; artı ürün miktarında artış getirecek iklimsel ortamın bulunduğu, su kenarları, nehir ağızları, verimli alanlar ve çevresinde