İçeriğe atla

Sayfa:İlkçağ kentlerinde kullanılan grid planlamanın toplumsal, düşünsel ve ekonomik yönlerinin değerlendirilmesi için bir çalışma örneği.pdf/40

Vikikaynak, özgür kütüphane
Bu sayfa istinsah edilmiş

24

3.3. Kentin Oluşum Sürecini Tarifleyen Kuramlar

Kente ve dolayısıyla uygarlığa uygarlığa geçiş aşamasında gerçekleşen farklılaşmaların, uygarlığı ve kenti yaratma süreci çeşitli kuramlarla tanımlanmıştır.

İnsanlığın gelişim sürecini tanımlarken iki kırılma noktasının varlığını kabul eden Childe (1996), söz konusu süreçteki değişimleri, neolitik devrim (tarım devrimi) ve kentsel devrim ile açıklamaktadır.

Uygun ekolojik şartlar ve coğrafi bölgede -Mezopotamya, Mısır ve İndüs Vadisi- neolitik köy yaşamındaki değişiklikler ilk kentsel toplulukların ve kentlerin ortaya çıktığını belirten Childe (1951), kentsel toplulukların köylerden farklılıklarını:

  • Nüfusça daha büyük ve daha yoğun iskân edilmiş olmak,
  • Tarım dışı grupların; uzman zanaatkârlar, tüccarlar, askerler, ulaşım işçilerinin olması,
  • Üreticiden vergi alarak artı ürünü elinde toplayan gücün varlığıyla etkin anamal birikiminin sağlanması,
  • Artı ürünün kentte toplandığının göstergesi olan anıtsal kamu yapılarının bulunması,
  • Artı üründen toplanmasını sağlayan kesimin en yüksek payı alması
  • Yazının kullanılması,
  • Geometri-astronomi, matematiksel bilginin kullanımı ve gelişimi,
  • Sanatta gelişme ve kavramsallaştırma,
  • Dış ticaret ilişkileri,
  • Statüleşmiş toplum, devlet güvencesi (güvenli barınma, üretim).

şeklinde sıralamıştır [Childe, 1996].