22
3.2. Kente Geçiş
Geçiş toplumunun geçirdiği aşamalar ve uygun çevre koşulları nedeniyle tarihte uygarlığa geçişin, ilk Mezopotamya'da gerçekleştiği düşünülmektedir. İlkel topluluklara göre oldukça hızlı yaşanan değişim, kitleleri toplum olma yolunda geliştirmiştir. Bu geçiş M.Ö. 5000'den başlayıp M.Ö. 3000'lerde ortaya çıkan ilk kentlerle tarif edilmektedir [Childe, 1996].
İlk kentlerle birlikte başladığı varsayılan uygarlığa geçiş sürecinin Mezopotamya'da 5 aşamada gerçekleştiği düşünülmektedir [Şenel, 1995] (Bkz. Çizelge 3.1). Güney Mezopotamya'nın tarım yerleşmeleri, uygarlığa geçiş aşamalarında kaydettikleri değişimler ve gelişmelerle, ilk kent toplumu için gerekli olan; toplumsal sınıflanma, ticaret, yönetici güç gibi unsurlardan oluşan alt yapıyı hazırlamışlardır.
Bu süreç içinde, toplumun yapısında meydana gelen düşünsel ve ekonomik değişim etkisini, mimariyi kullanarak, dinsel ve örgütsel merkez konumundaki tapınaklarda göstermiştir. Bu güç gösterisini Dolukhanov (1995),
"İktidar ve ayrıcalık mimaride ve maddi varlıklarda simgelenmiştir ve çeşitli koşullarla meşrulaştırılmıştır."
sözleriyle vurgulamıştır.
Artık tüketim için ihtiyacı olandan daha fazlasını üretmeye başlayan, uygarlığa geçiş aşamasında kendine yetebilen küçük birimler halindeki yerleşimler, tüketim fazlası ürünlerin uzak mesafeli ticaretini yapan, toplumsal işleyişini düzenli bir örgütlenme temelinde gerçekleştiren, düşünsel ve ekonomik olarak baskın sınıfın yönetimindeki kentlere dönüşmeye başlamıştır.
