İçeriğe atla

Sayfa:İlkçağ kentlerinde kullanılan grid planlamanın toplumsal, düşünsel ve ekonomik yönlerinin değerlendirilmesi için bir çalışma örneği.pdf/29

Vikikaynak, özgür kütüphane
Bu sayfa istinsah edilmiş

13

İnsandan yola çıkarak, yerleşimi ve kenti tanımlayan Doxiadis (1968)'e göre, "Human Settlements", İnsan "Man" tarafından ikame edilen yerleşimlerdir ve insanı tatmin etmelidirler. Sözkonusu yerleşim “muhteva” ve “kap'tan oluşur. Hem doğal hem insan yapımı veya yapay nesnelerden oluşan fiziksel yerleşim yalnız veya topluluklar halindeki insanı muhteva eder. Bu iki bölüm bir arada olduğunda en büyüğü, dünya yüzeyi ile sınırlanabilecek boyuttaki insan yerleşimini meydana getirir. Yerleşimin bu şekildeki tanımı sadece üç boyutu değil dördüncü boyutu da işin içine sokar. İnsan ve topluluk sürekli değişir ve böyle yaparak da devamlılığını sağlamak için dördüncü boyuta zamana ihtiyaç duyar.

Yerleşimin bileşenleri olarak beş öğe tanımlar. Bunlar:

"1. Doğa, yerleşimin kurulacağı yeri ve yerleşimin işleyeceği çerçeveyi sağlayan,
2. İnsan
3. Topluluk
4. Kabuklar, farklı işlevlerini yerine getirdiği ve içinde yaşadığı strüktürler,
5. Şebeke, veya yollar su sağlayıcılar, elektrik gibi yerleşimin işlemesini sağlayan doğal ve insan yapımı sistemler." dir.

Bir yerleşimin başarılı olabilmesi için bu beş öğenin bir denge içinde ve farklı ilişkiler kurabiliyor olması gerekir.

Doxiadis (1978), yerleşimler oluşturulurken insanın beş prensibe göre hareket ettiğini öngörmektedir. Birincisi; potansiyel bağlantıların maksimum olması, ikincisi; enerji zaman ve maliyette asgari çabanın harcanması, üçüncüsü; insanın korunmasını sağlayan alanın en iyi hale getirilmesi; dördüncüsü çevre ile ilişkilerin en iyi kalitede sağlanması; son olarak ise bu dört prensibin en iyi şekilde sentezinin yapılmasıdır. Bu koşulları sağlayan kent, özgürlük ve güven içinde en uygun gelişmeyi sağlayabilir. Vücuda göre dikilen elbise gibi, kent de insana göre dikilmelidir [Doxiadis, 1978].

Kentin belirleyicileri ve tanımlanmasında kullanılan kıstaslar; kenti kuran insandan başlayarak, nüfus, coğrafya, topografya, iklim, düşünsel yapı,