6
2. ÇALIŞMANIN TEMEL KAVRAMLARI
Tarihsel süreklilik içinde; sosyal, ekonomik, düşünsel süreçlerin karşılıklı ilişkileri ve kentte meydana getirdikleri değişimin soyut ve somut örnekleri ile incelenmesi çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Veri olarak kent biçimi (pattern) ele alınmıştır. Farklı değişkenlere bağlı olarak çeşitli şekillerde sınıflandırılmış olan kent biçimlerinden; tarihsel süreklilik içinde en erken kentlerden itibaren rastlanan düzenli planlama yöntemlerinden biri kabul edilen "grid" biçim ele alınmıştır. Çalışmanın temel kavramları ise; "grid plan", "kent", "ideoloji", "geometri" ve "mimari" dir.
2.1. Grid Plan
Grid'in sözlük anlamı "çapraz veya paralel metal çubukların oluşturduğu çerçeve, ızgara", "çizgilerin özellikle dik açılarla kesişen ağ sistemi", referans için numaralandırılmış harita üzerindeki kareler", "askerlikte mevki ve uzaklıkları gösterme -düz yüzeyler üzerinde özellikle haritalarda, gerekli mevki ve mesafeleri doğru olarak hesaplamak için kullanılan sistem-" dir [Meydan Laourusse, 1979].
Kent biçiminde; Grid plan, cadde ve sokakların her iki yönde birbirine paralel uzandığı, dik açılı, dörtgen planlama yöntemini tariflemektedir. Dama tahtası ve ızgara sistemi ile Grid plan, blok bölüntülerine göre iki ana sınıfta genellenmektedir. Dama tahtası; kare bloklardan oluşan sistemi tanımlamaktadır. Koordinatlar tarafından oluşturulan dörtgen birimlerin eşit olması nedeniyle modüler olmaya bağımlıdır. Farklı boyutlarda olabilen dikdörtgen biçimlerin blokları oluşturduğu ızgara sistem ise modüler olma veya olmama ayrıcalığına sahiptir. Kostof (1991)'a göre izgara sistemin modüler olması veya olmaması, blok boyutlarının kamu binaları ve açık alanlar ile ilişkisine bağlıdır.
