4
Japonya ve Çin İmparatorluklarında, bilinen örnekleri M.S. 7. 8. yy'a tarihlenen grid plan, baskıcı yönetimlerin sembolik ihtiyaçlarını karşılamış, saray, yönetim, din ve konut alanlarını farklı bölümlere (zarflara) ayıran bir düzen organize etmiştir [Kostof 1991].
Yukarıda da özetlendiği üzere, grid plan, ilk kentlerden başlayarak, Modernizmin ütopya kentlerine kadar geniş bir zamansal dağılıma sahiptir. Ancak bu çalışmada, grid planın sadece ilkçağ kentlerindeki kullanımı ele alınacaktır.
Grid plan, kent ilişkisine kent biçimi üzerinden bakılacak olan bu çalışmada, grid planın tarih içindeki kullanımı araştırılacağından, kente kadar insanın ve topluluklarının geçirdiği evrimsel sürece ve kentin biçimlenişini belirleyen, etkileyen toplumsal, düşünsel ve ekonomik yapıya bakılacaktır. Çok farklı değişkenler göz önüne alınarak, değişik açıklamalarla tanımlanan kent kavramı hakkında, genel olarak kabul gören ve kentlerin ilk ortaya çıkışlarını tanımlayan kuramlar incelenmiş ve bu kuramlar çerçevesinde kent olarak tanımlanan yerleşimler çalışmaya dâhil edilmiştir.
Kent gibi, zaman ve mekânda çeşitlilik gösteren bir kavrama; onu oluşturan, değiştiren, geliştiren, sentezleyen tarih olgusu içinde toplumun evrimi ile yaklaşılmıştır. Kent biçimlerinin dolayısı ile grid planın, tarihsel süreklilikteki toplumsal sürece bağlı olarak düşünsel temellerini incelemek de gerekli görülmüştür. Genel olarak kentin biçimlenişine etken olan unsurlar ele alınmış ve bu çerçevede ilk çağ zaman sınırlaması içinde ilk kentlerden başlayarak, Hippodamos'un planladığı varsayılan kentlere ve sonrasında kurulan kentlere ilişkin planlar örneklenmiştir.
Çalışmanın içeriğiyle belirlenen, temel kavramlar olan grid, geometri, kent, ideoloji ve mimari kavramları doğrultusunda, ilkelden uygara toplumsal, düşünsel, ekonomik süreç içinde ilk örneklerden başlayarak kent biçimleri ve Grid planın bu süreçteki yeri ile temelleri incelenecektir. Bu inceleme, Grid
