124
EK-5. (Devam) Aristo, Platon ve Hippodamos’un İdeal Devlet düşünceleri
2. Toprağı kutsal, kamusal ve özel olmak üzere 3’e ayırmaktadır. Birincisinin
geliri
tanrıların
kültlerine,
ikincisinin
geliri
savaşcı
ve
yöneticilere,
üçüncüsünün gelirini ise çiftçilerin kendisine ayırmaktadır.
3.Yasaları da her biri bir dava türüne karşılık olmak üzere üç çeşit
öngörmüştür. Bu dava türleri, kişiye zarar verme, mülkiyete zarar verme ve
adam öldürmedir.
4. Tek ve somut bir yargıtay kurulması gerektiğini, kötü karar bağlanmış olan
bütün davaların bu mahkemeye gönderilmesini ve yargıtayın seçkin
yaşlılardan oluşmasını düşünmektedir.
5. Ülkeleri için yararlı buluşlar yapanlara şeref ve ödüller verilmesini, savaşta
ölenlerin çocuklarına devlet tarafından bakılmasını öngörmektedir(Aristo,
kitap II bölüm 8, 49).
Aristo Hippodamos’un anayasasını bazı noktalarda eleştirmektedir. İlk olarak, yurttaşların üçe bölünmesinin silahsız olanların haklarını tam olarak koruyamayacaklarıdır. Burada Aristo’nun tam yurttaşlık ve seçilme ehliyeti için silah sahibi olmayı zorunlu sayması dikkat çekicidir. Toprağın işlenmesi ve gelirinin dağılımı da bu noktada sorunludur Aristo’ya göre. Toprağı sadece kendileri ve aileleri için işleyeceklerse çiftçilerin devlete faydaları olmayacağını, savaşçı sınıfı besleyecek toprağın ise kim tarafından işleneceğinin belli olmadığını, savaşçıların kendileri tarafından işlenmesi durumunda asli görevlerini yapamayacaklarını vurgular. İkincisi, yargılama sürecine bir eleştiridir. Eski yunan yargılama sürecini savunan Aristo, Hippodamos anayasasında yargıçların hakemlik yapmak zorunda bırakılmasını uygun görmez. Üçüncüsü ise, devlet için yararlı hizmette bulunanlara verilecek ödüllerin, perde arkasında dalaverelere mahal verebilecek olmasınadır.
Aristo’ya (Politika, kitap VI, bölüm 8) göre, bir devletin temel etkinliklerinden biri çeşitli gereksinmelere göre mal alıp mal satmaktır. Bununla ilişkili olarak,
