103
4. SONUÇ
Kent planlamasında dik açıların kullanımı, belirli bir düzene oturan planlama, İlkçağ boyunca tarih sahnesinde yerini almıştır.
Uygarlığa geçiş sürecinde başlayan dik açıların kullanımı, bazı uygulamalarda, kent planının tümüne yansıtılarak ızgara planlı yerleşimler kurulmuştur. Günümüzde elde edilmiş arkeolojik bulguların ışığında ilk olarak Mısır ve İndüs uygarlıklarında kullanılmaya başlandığı bilinen ızgara plan, tarih içinde birçok kültür tarafından ve farklı amaçlarla kullanılmıştır. Çalışmada örneklenen izgara planlı kentlerin hangi amaçla yapıldığı Çizelge 4.1'de yer alan tabloda tarihsel ve bölgesel olarak gösterilmiştir.
Mısır uygarlığında, yönetimin kurduğu şehirler, din merkezinde organik olarak şekillenirken, yine aynı otorite imar faaliyetinde kullandığı işgücünü düzenli, kolay kontrol edilebilir, korunaklı şehirlere yerleştirmiştir. Piramit işçileri için İlkel bir ızgara plana sahip kentler kurmuş, bu kentlerde, üst düzey bürokratlarını da biçimsel ve boyutsal olarak farklılaşan konutlarda barındırmıştır. Mısır uygarlığı, dik açılı ve planlı yerleşimi işgücünün kontrolü, düzeni ve askeri üs yerleşimleri için kullanmıştır.
Çağdaşı İndüs uygarlığı ise ızgara planı başkentlerinde kullanmıştır. Yeterli arkeolojik araştırmalardan elde edilen bilgilerle, hakkında çok fazla fikir sahibi olmadığımız bu uygarlığın günümüzde bile etkileyici bulunan ve şehirlerinde aynılık gösteren imar faaliyetleri, yönetimin mutlak bir iradeye bağlı olduğunu düşündürmektedir. Ancak, bu şehirlerin önceden planlanıp planlanmadığı, mutlak bir otoritenin altında kurulup kurulmadığına dair kesin bilgiler bulunmamaktadır. Bu nedenle, Mohenjo-daro ve Harappa kentlerinde uygulanan ızgara planın arkasındaki nedenler karanlıkta kalmaktadır. Ancak, günümüzden 4500 yıl öncesinde yaşayan bir uygarlığın şehircilik anlayışı hakkında önemli ipuçları veren bir örnek teşkil etmektedir.
