Mesel Milyoner

Vikikaynak sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
Canterville Hortlağı Mesel Milyoner
Oscar Wilde
Çeviri: Roza Hakmen
Takdir Yazısı

Zengin olmadıktan sonra, sevimli bir adam olmanın hiçbir faydası yoktur. Aşk ve romantizm, işsizlerin uğraşı değil zenginlerin imtiyazıdır. Yoksullar pratik ve gerçekçi olmalıdır, insanın sürekli bir geliri olması, büyüleyici olmasından iyidir. Bunlar, çağımızın hayatına ilişkin, Hughie Erskine'in asla anlayamadığı temel gerçeklerdir. Zavallı Hughie! Kabul etmek gerekir ki, pek müthiş bir zekâya sahip değildi. Hayatı boyunca bir tek parlak, hattâ kötü niyetli söz söylediği duyulmamıştı. Ne var ki, o kıvırcık kumral saçları, düzgün profili ve ela gözleriyle, harikulade yakışıklıydı. Kadınlar kadar, erkekler tarafından da beğenilir, ve para kazanmak dışında her türlü beceriye sahipti. Babası ona miras olarak süvari kılıcını ve on beş ciltlik Yarımada Savaşı Tarihi'ni bırakmıştı. Hughie kılıcı aynasının üstüne astı, kitapları bir rafa, spor dergilerinin, Ruff's Rehberi ile Bailey's Dergisi'nin arasına yerleştirdi ve yaşlı bir teyzesinin kendisine tahsis ettiği, iki yüz sterlin yıllık gelirle geçinmeye başladı. Her şeyi denemişti. Altı ay boyunca Borsa'da çalışmıştı, ama bir kelebek, sürekli yükselip alçalan değerler arasında ne yapabilirdi? Altı aydan biraz daha uzun bir süre boyunca da çay tüccarlığı yapmış, ama kısa zamanda pekoe'den, suçong'dan sıkılmıştı. Sonra sert sherry satmaya girişmişti. O da olmanuştı; sherry biraz fazla sert kaçmıştı. Sonunda bir hiç haline gelmiş, profili mükemmel, mesleksiz, hoş ve boş bir delikanlı olmuştu.

Bütün bunlar yetmiyormuş gibi, bir de âşık olmuştu. Sevdiği kız, Laura Merton, sinirleri ve sindirimi Hindistan'da bozulmuş, bir daha da düzelmemiş emekli bir albayın kızıydı. Laura Hughie'ye bayılıyordu, Hughie de onun kulu kölesiydi. Londra'nın en güzel çiftiydiler ve meteliğe kurşun atıyorlardı. Albay Hughie'yi çok seviyor, ama nişanın sözünü bile ettirmiyordu.

"Bak oğlum, kendi namına on bin sterlinin olduğu zaman gel karşıma, o zaman konuşuruz," derdi; böyle günlerde Hughie'nin yüzü asılır, teselli bulmak için Laura'ya koşardı mecburen.

Bir sabah, Merton'ların oturduğu Holland Park'a giderken, yakın arkadaşı Alan Trevor'a uğradı, Trevor ressamdı. Aslında günümüzde pek az kişinin kaçınabildiği bir durum. Ama Trevor aynı zamanda sanatçıydı; sanatçılara ise oldukça ender rastlanıyor. Yüzü çilli, kızıl, dağınık sakallı, tuhaf, kaba görünümlü bir adamdı. Ama eline fırçayı aldığı an, gerçek bir usta kesilirdi ve resimleri revaçtaydı. Başlangıçta, Hughie, kabul etmek gerekir ki, sırf çekici görünümüyle, Trevor'ı çok cezbetmişti. Trevor, “Bir ressam, sadece bête[1] ve güzel olan kişilerle, bakması sanatsal bir haz veren, konuşması zihni dinlendiren kişilerle tanışmalıdır," derdi. “Dünyaya hükmeden, züppe erkekler ve cici hanımlardır; en azından öyle olması gerekir." Bununla birlikte, Trevor Hughie'yi daha yakından tanıyınca, neşeli, iyimser yapısını, cömert, pervasız mizacını da çok sevmiş ve atölyesine sınırsız giriş hakkı tanımıştı ona.

Hughie içeri girdiğinde, Trevor, bire bir ölçekte, harika bir dilenci resmine son fırça darbelerini vurmaktaydı. Dilencinin kendisi de atölyenin bir köşesinde yüksekçe bir platformun üzerinde, ayakta duruyordu. Yüzü kırışmış parşömene benzeyen, ifadesi son derece hazin, bumburuşuk bir ihtiyardı. Omzuna yırtık pırtık, paçavraya benzer, kaba kumaştan, kahverengi bir harmani atmıştı; yamalı kalın çizmelerine pençe vurulmuştu; bir eliyle şekilsiz bir sopaya dayanmış. öbür elindeki eski püskü şapkayı da, sadaka toplamak üzere öne uzatmıştı.

"İnanılmaz bir model!" diye fısıldadı Hughie, arkadaşıyla el sıkışırken.

İnanılmaz bir model mi dedin?" diye var gücüyle bağırdı Trevor. "Hem de nasıl! Böyle dilencilere her gün rastlayamazsın. Bir trouvaille, mon cher, canlı bir Velázquez! Bir düşün Rembrandt bundan nasıl bir aside yedirme baskı yapardı!"

"Zavallı ihtiyar!" dedi Hughie. "Ne kadar sefil görünüyor! Ama herhalde siz ressamların gözünde, yüzü bir semt değerinde, değil mi?”

“Gayet tabii," diye cevap verdi Trevor, “bir dilencinin mutlu görünmesini ister misin?"

"Modeller poz verme karşılığı kaç para alıyor?" diye sordu Hughie, bir divanın üzerine rahatça yerleşerek.

"Saatte bir şilin."

"Peki sen resmine karşılık kaç para alıyorsun, Alan?"

"Bu resim için iki bin alıyorum!"

"Sterlin mi?"

"Altın. Ressamlar, şairler ve hekimler daima altın alırlar."

"Doğrusu bence. modellerin yüzde alması gerekir," dedi Hughie gülerek; "onlar da senin kadar çok çalışıyor."

“Saçma. çok saçma! Sırf boya sürmenin, gün boyu şövale başında ayakta durmanın yorgunluğu yeter! Sen dışarıdan bakıp konuşuyorsun Hughie, ama emin ol, bazen sanat, el emeği seviyesine ulaşıyor neredeyse. Neyse, gevezeliği bırak şimdi, çok işim var. Bir sigara yak ve sessiz ol."

Bir süre sonra hizmetkâr içeri girip Trevor'a, çerçevecinin kendisiyle görüşmek istediğini haber verdi.

"Sakın yok olma Hughie," dedi Trevor dışarı çıkarken, "hemen döneceğim."

Yaşlı dilenci, Trevor'ın yokluğundan yararlanıp biraz dinlenmek üzere arkasındaki ahşap banka oturdu. O kadar umutsuz ve perişan görünüyordu ki, Hughie ister istemez adama acıdı, ceplerini yoklayıp ne kadar parası olduğuna baktı. Bir altınla birkaç peniden başka bir şey bulamadı. “Zavallı ihtiyar," diye düşündü kendi kendine; “onun benden çok ihtiyacı var bu paraya, ama iki hafta boyunca faytondan vazgeçmem gerekecek." Sonra da atölyenin karşı köşesine gidip altını dilencinin avcuna sıkıştırdı.

İhtiyar önce irkildi, sonra solgun dudakları hafif bir tebessümle aralandı. “Teşekkür ederim beyefendi,“ dedi. “çok teşekkür ederim."

Trevor gelince, Hughie yaptığından ötürü biraz yüzü kızararak izin isteyip ayrıldı. Gününü Laura`yla birlikte geçirdi, cömertliği için sevimli bir azar işitti ve eve yürüyerek dönmek zorunda kaldı.

O gece saat on bir sularında Palette Kulübü'ne uğradı ve tek başına sigara salonunda oturmuş, Ren şarabı ve soda içen Trevor'ı gördü.

“Söyle bakalım Alan, resmi bitirdin mi?" dedi bir sigara yakarak.

"Bitirdim, çerçevelendi bile!" diye cevap verdi Trevor. “Biliyor musun, ihtiyar modelimin gönlünü fethettin. Sana enikonu bağlandı. Seninle ilgili her şeyi öğrenmek istedi kim olduğunu, nerede oturduğunu. gelirini, geleceğe yönelik planlarını...”

"İlahi Alan!" diye haykırdı Hughie. “Eve döndüğümde ihtiyar beni bekliyor olacak herhalde. Merak etme, şaka yaptığını biliyorum. Zavallı adam! Keşke onun için bir şey yapabilseydim. Bir insanın bu kadar sefil olması korkunç bir şey. Evde bir yığın eski giysim var, ilgilenir mi dersin? Üstündeki paçavralar lime limeydi?

"Ama o paçavralar içinde muhteşem görünüyor," dedi Trevor. “Dünyayı verseler onun redingotlu bir resmini yapmazdım. Senin paçavra dediğin şeye ben şiirsellik diyorum. Sana yoksulluk gibi görünen şey, benim için özgünlük. Yine de teklifini iletirim."

"Alan," dedi Hughie ciddiyetle, “siz ressamlar ne kadar kalpsizsiniz!"

"Sanatçının kalbi, beynidir," diye cevap yerdi Trevor; “ayrıca, bizim işimiz, dünyayı gördüğümüz gibi betimlemektir; bildiğimiz gibi düzeltmek değil. À chacun son métier.[2] Anlat bakalım, Laura nasıl? Yaşlı modelim onunla çok ilgilendi."

"Ona Laura'dan bahsettiğini söylemeyeceksin herhalde.” dedi Hughie.

"Tabii ki bahsettim. Amansız albayı, güzeller güzeli Laura'yı, on bin sterlini, hepsini biliyor."

“İhtiyar dilenciye özel hayatımı ayrıntısıyla anlattın, öyle mi?” diye haykırdı Hughie, kıpkırmızı, öfkeli bir yüzle.

"Sevgili dostum," dedi Trevor gülümseyerek, "Senin ihtiyar dilenci dediğin adam, Avrupa'nın en zengin adamlarından biri. Yarın istese hesabındaki parayla Londra`nın tamamını satın alabilir. Her başkentte bir evi vardır, altın tabaklarda yemek yer ve canı istediğinde Rusya'nın savaşa girmesine engel olabilir."

"Ne demek istiyorsun?" dedi Hughie hayretle.

“Aynen söylediğim gibi," dedi Trevor. “Bugün atölyede gördüğün ihtiyar, Baron Hausberg'dü. Yakın dostumdur, bütün resimlerimi satın alır, bir ay önce, dilenci kılığında bir portresini ısmarladı bana. Que voulez-vous? La fantaisie d'un millionaire![3] Doğrusu paçavralarıyla harika bir tip oldu: benim paçavralarımla demem daha doğru olur, İspanya'dan almıştım o partal kıyafeti.”

"Baron Hausberg ha!” diye haykırdı Hughie. “Aman Tanrım! Ona bir altın Verdim!" Ve yılgınlığın canlı timsali olarak bir koltuğa çöktü.

Trevor, “Ona bir altın mı verdin?” diye bağırıp kahkahalarla gülmeye başladı. "Sevgili dostum, o altını bir daha göremeyeceksin. Son affaire c'est l'argent des autres."[4]

"Önceden söyleseydin ya Alan," dedi Hughie somurtarak, “kendimi rezil etmemi önleyebilirdin."

"Hughie, her şeyden önce," dedi Trevor, “etrafa böyle fütursuzca sadaka dağıttığını hiç düşünmemiştim. Güzel bir modeli öpmeni anlayabilirim, ama çirkin bir modele bir altın vermeni, asla! Ayrıca, bugün hiçbir ziyaretçi kabul etmiyordum; sen geldiğinde, Hausberg'ün, adının söylenmesinden hoşlanıp hoşlanmayacağını bilemedim Biliyorsun kıyafeti uygunsuzdu.”

"Benim geri zekalı olduğumu düşünüyordur!" dedi Hughie.

"Hiç de değil. Sen gittikten sonra çok neşeliydi; kendi kendine gülüp, buruşuk ellerini birbirine sürtüp durdu. Seninle niye bu kadar ilgilendiğini anlamamıştım; şimdi anlıyorum. O altınla senin adına yatırım yapacak Hughie; altı ayda bir sana faizini ödeyecek ye akşam yemeğinden sonra, anlatacak enfes bir hikâyesi olacak."

"Ben talihsiz herifin tekiyim," diye homurdandı Hughie. “En iyisi gidip yatayım; sevgili Alan, lütfen bu olayı kimseye anlatma. Hyde Park'ta yüzümü göstemeye cesaret edemem sonra.”

"Saçmalama! Bu olay senin insancıl mizacını yansıtıyor, hakkında son derece olumlu bir izlenim yaratır. Öyle kaçma hemen. Bir sigara daha yak, Laura'dan gönlünce bahsedebilirsin."

Ama Hughie daha fazla kalmayıp kendini müthiş bedbaht hissederek, yürüyerek eve döndü; Alan Trevor'ı kahkahalarıyla baş başa bıraktı.

Ertesi sabah kahvaltı ederken, hizmetkârı bir kartvizit getirdi; üzerinde, "Baron Hausberg adına, Mösyö Gustave Naudin," yazılıydı. "Özürlerimi sunmam için gelmiş olmalı," diye düşündü Hughie ve hizmetkârına, ziyaretçiyi içeri almasını söyledi.

Altın çerçeveli gözlük takmış, kır saçlı,kırşlı bir beyefendi odaya girdi ve hafif bir Fransız aksanıyla konuştu: "Mösyö Erskine'le görüşme şerefine mi nail oluyorum?"

Hughie eğilerek selam verdi.

"Baron Hausberg adına geliyorum," diye devam etti yaşlı beyefendi. “Baron..."

“Beyefendi, içtenlikle özür dilediğimi Baron'a iletmenizi rica ederim," diye kekeledi Hughie.

Yaşlı beyefendi gülümseyerek, "Baron bu mektubu size vermemi istedi," dedi ve mühürlü bir zarf uzattı.

Zarfın dışında, “Yaşlı bir dilenciden Hugh Erskine ve Laura Merton'a düğün hediyesidir," diye yazılıydı ve içinde de on bin sterlinlik bir çek vardı.

Evlendiklerinde Alan Trevor sağdıç oldu. Baron da düğün kahvaltısında bir konuşma yaptı.

"Milyonerlerin model olması, pek nadir rastlanan bir durumdur," dedi Alan, "ama mesel olması, daha da nadir rastlanan bir durum!"

Dipnotlar[değiştir]

  1. Aptal
  2. Herkes işinde gücünde.
  3. Ne istersiniz? Bir milyonerin hayali!
  4. İşi başkalarının parasıdır.